Voldoen is niet hetzelfde als verbeteren

In deze reeks hebben we bekeken wat de PPWR precies vereist, en waar de regels nog worden uitgewerkt. Enkele onderwerpen die we uitgebreid hebben behandeld:

• Recycleerbaarheidsklasse: die bepaalt of een bepaalde verpakkingsvorm al dan niet op de markt mag blijven.
• Doelstellingen voor gerecycleerde inhoud: die worden bindend, nu de eerste Europese meetmethode is vastgelegd.
• Herbruikverplichtingen: die gaan in vanaf 2030, wat voor sommige bedrijven betekent dat ze wegstappen van eenmalig gebruik.
• UPV-bijdragen: gemoduleerd volgens recycleerbaarheid, zodat het verpakkingsontwerp rechtstreeks bepaalt wat een producent betaalt.

Bij elkaar genomen brengen die regels heel wat herontwerpwerk met zich mee. En net daarom is dit laatste artikel de moeite waard voordat u eraan begint.

Hier schuilt het gevaar. Voldoen aan de regels staat niet gelijk aan duurzaamheidswinst. Een verpakking kan elke PPWR-doelstelling halen en toch schadelijker zijn voor het milieu en uw bedrijfsresultaat dan wat ze vervangt. Het gaat om twee verschillende metingen. De verordening toetst een vaste reeks kenmerken: de recycleerbaarheidsklasse, het aandeel gerecycleerde inhoud, de herbruikgraad. Ze toetst niet of de impact over de volledige levenscyclus van uw verpakking effectief is gedaald, op milieuvlak of economisch vlak. Om dat te bevestigen hebt u een LCA en een levenscycluskostenanalyse nodig naast de ecodesign studie, zodat de wijziging ook op die twee vlakken standhoudt.

Als u uw verpakking dus toch al aan het herontwerpen bent om aan de regels te voldoen, is dat net het moment om te controleren of die ecodesign de impact echt vermindert. De ecodesign, de levenscycluskostenanalyse (LCC) en de LCA vormen eigenlijk één oefening, in één keer uitgevoerd. Drie vragen krijgen tegelijk een antwoord:

• Voldoet het? Verschillende indicatoren en normen moeten worden geverifieerd zolang de gedelegeerde handelingen nog niet vastliggen. Een becijferde levenscyclusvergelijking is voor een beoordelaar een sterker antwoord dan “de doelstelling is gehaald”. Ze vormt ook onmisbaar bewijs voor elke duurzaamheidsclaim die u wilt maken, of om een afwijking te rechtvaardigen.
• Houdt het economisch steek? De businesscase, berekend over de volledige levenscyclus in plaats van enkel de aankoopprijs. Zo moet bijvoorbeeld ook de gebruikskost van uw verpakking worden meegerekend, zeker wanneer u aan herbruikbare verpakkingen denkt.
• Verlaagt het de voetafdruk? Weten welke ontwerpkeuzes de impact verminderen, en met hoeveel, niet alleen welke de wettelijke lat halen.

Het economische argument valt steeds moeilijker te negeren

Onder dit alles zit een kostenaspect dat niets met naleving te maken heeft. Koolstof wordt steeds meer een kostenpost dan een rapporteringsregel. De koolstofmarkten van de EU breiden uit, via het emissiehandelssysteem (ETS) en het koolstofgrenscorrectiemechanisme (CBAM). Hun toepassingsgebied wordt almaar ruimer en omvat meer producten en de koolstof die erin vervat zit. CBAM dekt vandaag nog geen afgewerkte verpakkingen. Maar de richting staat vast. De koolstof vervat in de materialen die u aankoopt, krijgt steeds vaker ergens stroomopwaarts in uw toeleveringsketen een prijs, of dat nu al op uw factuur staat of niet.

De UPV-bijdragen wijzen dezelfde kant op. Onder de PPWR worden ze gemoduleerd volgens de recycleerbaarheidsklasse: een beter ontworpen verpakking betaalt minder aan het beheersorganisme. De meeste beheersorganismen houden in de berekening van de bijdragen ook rekening met het gehalte aan gerecycleerd materiaal en het herbruikbare karakter van de verpakkingen. Dat is de internalisering van externe kosten in de praktijk: de milieukost van een ontwerpkeuze wordt een rechtstreekse financiële kost voor de producent. De ontwerpkeuze die uw impact over de levenscyclus verlaagt, is steeds vaker dezelfde die verlaagt wat u betaalt, zowel aan koolstofblootstelling als aan UPV-bijdragen.

Daar komt de levenscycluskostenanalyse van pas: door het economische argument naast het milieuargument te becijferen, kunt u ontwerpoplossingen kiezen waarbij beide argumenten elkaar versterken in plaats van te concurreren om hetzelfde budget.

Het moet ook bij uw eigen strategie passen

Er is nog één maatstaf die volledig buiten de verordening valt: uw eigen engagementen. Veel bedrijven hebben intussen routekaarten naar koolstofneutraliteit en interne doelstellingen om hun voetafdruk te verlagen (biodiversiteit, water enzovoort). Een verpakkingswijziging die aan de PPWR voldoet maar tegen die trajecten ingaat, is een probleem dat de verordening nooit voor u zal signaleren. Uw ecodesignproces onderbouwen met holistische informatie is net de manier om te controleren of naleving, kosten, duurzaamheid en uw eigen strategie in dezelfde richting trekken.

Wat wij hierin doen

Dat is ons werk. We ondersteunen uw herontwerp met ecodesigndiensten die steunen op onze regelgevingskennis en onze LCA-expertise, gekoppeld aan economische studies zoals levenscycluskostenanalyse, zodat u het financiële plaatje samen met het milieuplaatje ziet. Zo komen naleving, echte impactvermindering en gezond ondernemen eindelijk samen. Onze methoden, die luisteren naar uw behoeften, het aansturen van collectieve intelligentie en technische en wetenschappelijke expertise combineren, zijn erop gericht u uw doelstellingen te laten bereiken, en nieuwe te bepalen!

De PPWR treedt over enkele dagen in werking (op 12 augustus). Ze is intussen voldoende uitgeklaard om ernaar te handelen, en wachten tot elke gedelegeerde handeling er is, is geen strategie. De bedrijven die hier goed uitkomen, behandelen naleving als een startpunt, niet als een eindstreep. Het is de aanleiding om eindelijk een vraag te stellen die eigenlijk al veel langer op tafel had moeten liggen. Vermindert deze verpakking echt onze milieu-impact? Of voldoet ze gewoon aan de regels zoals ze vandaag zijn opgesteld?

Dit was het laatste artikel in onze reeks over de PPWR. Doorheen deze vijf artikels keerde één punt telkens terug: de verordening is voldoende uitgeklaard om ernaar te handelen, maar naleving en echte milieuverbetering zijn niet hetzelfde. De bedrijven die beide als één oefening aanpakken, zijn diegene die een voorsprong nemen.